Greenpoint-stadion Kaapstad

Tegenlicht herhaalt in de aanloop naar het WK op 8 juni (23.55, Ned. 2) de aflevering Trademark 2010. Deze documentaire schetst een minder rooskleurig beeld voor de locale bevolking dan de organisatie van het WK wil doen voorkomen. Het programma is een aanrader voor de sportliefhebber die ook geïnteresseerd is in wat zich naast het sportveld afspeelt bij een grootschalig evenement. Onderstaande recensie verscheen eerder in KRO Magazine.

De nieuwe stadions voor het WK voetbal van volgend jaar in Zuid-Afrika naderen hun ­voltooiing. Tegenlicht stelt de vraag of de bevolking ook profiteert van de miljarden­investeringen die gedaan worden voor het toernooi.

Bij de toekenning van de eerste eindronde van het WK voetbal aan een Afrikaans land waren de verwachtingen hooggespannen. Tegenlicht toont vanavond echter de schaduwzijde van de kolossale stadions die in Zuid-Afrika in aanbouw zijn. Bouwvakkers en kleine, lokale ondernemers dreigen het onderspit te delven. De programmamakers hebben de hand weten te leggen op vertrouwelijke contracten tussen de Zuid-Afrikaanse organisatie en wereldvoetbalbond FIFA. Het komt er op neer dat vrijwel alle rechten bij de FIFA en zijn partners liggen; voor de lokale ondernemers blijft er weinig over.

Zo hebben de partners van de FIFA het alleenrecht op het verkopen van eten en drinken in en rond de stadions en in de fanparken. De foodmama’s die nu met hun stalletjes bij de stadions de bouwvakkers van eten voorzien, hebben het nakijken. Het is nog afwachten hoe streng de regels gehanteerd worden, maar er bestaat een kans dat zelfs de marktkramen in het centrum plaats moeten maken voor bijvoorbeeld McDonald’s.

Ook op het gebied van het verkopen van fanartikelen blijken de mogelijkheden beperkt. De FIFA bezit ook op dit terrein alle rechten en daar is niet iedereen van op de hoogte. Pijnlijk is het beeld van een kleine ondernemer in een township die voetbalfiguren maakt van oude colablikjes en een collega die fanartikelen maakt van bouwhelmen die hij met de hand beschildert. Zij weten niet dat alle termen die met het WK te maken hebben, beschermd zijn en ze hun werk volgend jaar niet mogen verkopen. Een treurig gegeven, hoewel het natuurlijk nog afwachten is hoe streng er gecontroleerd gaat worden.

Centraal punt in de uitzending is de bouw van het Green Point-stadion in Kaapstad, gelegen op een prachtige locatie aan het water en ver weg van de townships. De toekenning van het WK betekende werkgelegenheid voor lokale bouwvakkers, maar de vreugde blijkt van korte duur. De arbeidsvoorwaarden zijn onveranderd slecht en de arbeiders zijn na het WK waarschijnlijk weer werkloos. Net zoals het nieuwe stadion trouwens, dat eigenlijk te groot is. Na acht wedstrijden is de kans groot dat het vooral leeg staat; een monument van het FIFA-imperialisme.

Dit artikel verscheen eerder in KRO Magazine. Voor wie meer wil lezen over dit onderwerp is het boek De droom van Zuid-Afrika, achter de schermen bij het WK van 2010 van Floor Milikowski en Evelien Hoekstra een goede optie.

Marketing en WK zijn al jaren een goede combinatie. Toch verbazen de creaties iedere keer weer, want het wordt steeds gekker. Het begint met de Ruud Gullitpetjes in 1988 en anno 2010 worden we geconfronteerd met de nieuwste vinding: de plopmuts. Hoog tijd dus voor de top 10 van Oranje. Heb je suggesties? Stuur ze in!


1. De Ruud Gullitpruik is misschien wel een van de eerste echte rages onder Oranjefans. De creatieve supporters op de foto kochten zelf een losse pruik met pet, maar er zijn ook goedkope varianten op de markt geweest in de vorm van oranje petjes met wat sliertjes zwarte wol aan de rand.


2. Kabouter Plop is een Belgische creatie maar als er wat te verdienen valt, zetten onze zuiderburen van Studio 100 hun principes graag even opzij. Het resultaat is dit oranjegedrocht. Volgens typisch Hollands gebruik moeten flink wat zegeltjes geplakt worden om dit juweeltje te bemachtigen.


3. Dit jaar is er voor het eerst een special gadget voor de vrouwelijke voetbalfan op de markt: de Dutchydress van Bavaria. Het jurkje wordt gepromoot door niemand minder dan Sylvie van der Vaart.


4. De leeuwenhose van Bavaria is zelfs even wereldnieuws tijdens het vorige WK in Duitsland. Supporters mogen de stadions er niet mee in, omdat Budweiser veel geld heeft neergeteld om zich de officiële biersponsor van het evenement te mogen noemen. Hopelijk wacht de Dutchydress niet hetzelfde lot, want het is toch vrij lastig als je het jurkje moet uittrekken en daarna nog het stadion in wil.


5. De Wuppie maakt een ware comeback tijdens het EK van 2004. De oranje, rode, witte en blauwe beestjes zijn niet aan te slepen bij AH. Er worden daarom zelfs autoruiten ingeslagen om een megawup te bemachtigen.


6. Om gek van te worden: de trompet van Heineken. De bierbrouwer komt bij vrijwel ieder groot toernooi met een soortgelijk hoofddeksel op de proppen. Dit is in ieder geval de meest vermoeiende.


7. Een wel heel erg fout hoofddeksel is de oranje Wehrmachthelm die wordt bedacht voor het WK van 2006 in Duitsland. De KNVB verbiedt de helm in de stadions.


8. Ze bestaan blijkbaar echt, dit soort huiskamers. Mèt oranje dug-out. Er moet destijds in 2000 een vracht aan oranjepunten van de Postbank voor worden gespaard en dan ook nog ƒ 29,95 worden bijbetaald.


9. Alle Welpies helpen! Alles wat AH bedenkt rond voetbaltoernooien lijkt in goud te veranderen. In 2008 gaat Nederland weer massaal boodschappen doen om de kleine leeuwtjes te bemachtigen en de spaarstaarten (uiteraard met bijbetaling) in te wisselen voor een mega Welp of Welpie-pet. Worden de beesies van dit jaar net zo succesvol?


10. Het brulshirt van Blokker groeit ook uit tot een klassieker op het gebied van gekke oranjecreaties en mag daarom niet ontbreken in deze top 10. Nog steeds verkrijgbaar en volgens de folder van Blokker dit jaar voor het eerst ook in kindermaten verkrijgbaar.

Volgens een collega van de marketingafdeling ben ik het ideale marketingslachtoffer. Deze zomer ga ik weer proberen niet teveel geld uit te geven aan spaaracties voor oranje troep. Na het WK weten we of dat gelukt is…

Het Olympiastadion is het enige bouwwerk van de Nazi’s dat nog overeind staat in Berlijn. Dit stadion werd gebouwd voor de beruchte Olympische Spelen van 1936, waar Jesse Owens zijn triomfen vierde en Leni Riefenstahl haar film Olympia draaide. Het bouwwerk overleefde de oorlog, en behield de functie van sportarena. Met als voorlopig hoogtepunt de WK-finale van 2006, waarvoor het stadion een nieuwe overkapping kreeg. Reden genoeg om bij een bezoek aan Berlijn eens een kijkje te gaan nemen. Verder dan de buitenkant kwamen we helaas niet. Vanwege de Bundesliga-wedstrijd tussen Hertha BSC en Bayern München later die dag, was het stadion gesloten. Goede reden om nog een keer naar Berlijn te gaan!

Het modebeeld op het gebied van haardracht is altijd goed terug te zien op het voetbalveld, maar er zijn ook altijd nog uitzonderingen. Een overzicht van de meest opvallende haircuts van de afgelopen decennia, in dit geval even beperkt tot internationals op de grote toernooien. Aanvullingen zijn welkom!



Het kapsel van Paul Breitner zal nog bij menig Nederlander op het netvlies staan. De Duitser benut in de WK-finale van 1974 de gelijkmakende strafschop tegen Nederland.



David Beckham is een trendsetter op meerdere gebieden. Zijn hanenkam op het WK van 2002 leidt tot een ware rage. Kappers over de hele wereld hebben er hun handen vol aan om jongens dezelfde haardracht aan te meten.



Keeper René Higuita is vooral bekend vanwege zijn scorpion kick. Dat El Loco de bal überhaupt zag, ondanks zijn enorme haardos, mag een wonder heten.



Sommige spelers hebben zelfs hun bijnaam te danken aan hun haardracht. De tifosi noemden Roberto Baggio liefkozend Il Divin Codino, oftewel de goddelijke paardenstaart.



Het complete team (behalve de kale keeper Stelea) van Roemenië gaat op het WK van 1998 met waterstofperoxide in de weer om geblondeerd aan de aftrap te verschijnen.



Tot diep in de jaren negentig is het matje populair bij met name Oost-Europese voetballers. De Tsjech Tomas Skuhravy tekent ervoor.



Dat het altijd erger kan, bewijst Trifon Ivanov (hier namens Bulgarije op het WK van 1994) met een mat èn een baard.



De tondeuse is ook een populair gadget van veel voetballers, waaronder Clint Mathis van Team USA.



De Amerikanen kunnen er wat van, want ook de plaats van Alexei Lalas in deze lijst is op zijn minst verdiend te noemen.



En wat te denken van Marcelo Balboa? Verder commentaar lijkt overbodig.



Ondanks dit ongeluk bij de kapper is Ronaldo toch de grote man van het WK in 2002.



Rudi Völler is toch al niet de meest geliefde speler bij met name Nederlandse voetbalfans. De dodelijke combinatie van matje, permanentje en snor kan daar niets meer aan veranderen.



De Duitser Jens Jeremies kwam tegen het einde van zijn carrière tot inkeer en knipte zijn haar kort.



In zijn tijd bij PSV hield hij zich nog in, maar sinds het EK in 2000 gaat de Portugees Abel Xavier helemaal los.



Drie keer raden waar Carlos Valderama zijn bijnaam De witte Gullit aan te danken heeft…



Lang haar en toch praktisch, dat is de paardenstaart van Emmanuel Petit.



Ook de Duitse verdediger Christian Ziege is handig met de tondeuse, maar ook met verf.



Creatief met kraaltjes, dat typeert het kapsel van de Nigeriaan Taribo West.